DN vi phạm sở hữu trí tuệ sẽ không chỉ buộc phải dừng sản xuất kinh doanh ...

Sắp tới đây, DN vi phạm sở hữu trí tuệ sẽ không chỉ buộc phải dừng sản xuất kinh doanh sản phẩm vi phạm và bị xử phạt hành chính như trước đây mà còn phải chịu bồi thường mọi thiệt hại mà họ đã gây ra – đó là cảnh báo của bà Nguyễn Thị Thu Trang – Giám đốc Trung tâm WTO và hội nhập của VCCI.

 

Trình bày báo cáo “Rà soát Pháp luật Việt Nam với các Cam kết về sở hữu trí tuệ trong Hiệp định thương mại tự do Việt Nam – Liên minh Châu Âu (EVFTA)”, bà Trang cho biết, những cam kết về thực thi sở hữu trí tuệ của EVFTA hướng đến sự bảo hộ mạnh mẽ và toàn diện đối với mọi lĩnh vực liên quan.

 

Vi phạm SHTT sẽ tăng nặng chế tài

 

Mặc dù theo Điều 202, Bộ Luật Tố tụng dân sự hiện hành về “các biện pháp dân sự” quy định, Toà án áp dụng các biện pháp dân sự để xử lý tổ chức, cá nhân có hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ như: Buộc chấm dứt hành vi xâm phạm; Buộc xin lỗi, cải chính công khai; Buộc thực hiện nghĩa vụ dân sự; Buộc bồi thường thiệt hại… Tuy nhiên, thực tế hiện nay, các hành vi vi phạm các quyền về sở hữu trí tuệ tại Việt Nam thường được tòa án xử khá nhẹ. Hầu hết các DN vị phạm chỉ bị tòa ra phán quyết buộc ngừng sản xuất kinh doanh những sản phẩm hàng hóa vi phạm sở hữu trí tuệ cùng với đó là xử phạt hành chính.

 

Cũng theo bà Trang, pháp luật VN đã quy định về biện pháp bồi thường bằng tiền nhưng là biện pháp độc lập, không phải biện pháp thay thế cho các biện pháp khắc phục khác theo cách hiểu tại EVFTA. Nếu theo EVFTA, tổ chức và cá nhân vi phạm sở hữu trí tuệ sẽ phải bồi thường mọi khoản chi phí tố tụng như án phí, phí thuê luật sư, phí giám định và bồi thường bằng tiền cho những thiệt hại mà họ gây ra.

 

Bên cạnh đó, đối với “quyền yêu cầu Toà án áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời” được quy định tại Điều 206, Bộ luật Tố tụng dân sự hiện hành, Toà án chỉ áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời trong các trường hợp “Khi khởi kiện hoặc sau khi khởi kiện…”. Trong khi đó, EVFTA quy định chủ thể có thể yêu cầu Tòa án áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời vào bất kỳ thời điểm nào miễn là có bằng chứng hợp lý làm căn cứ cho yêu cầu của mình.

 

Về tình huống áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời, theo pháp luật VN thì chủ thể quyền chỉ có thể yêu cầu trong 02 trường hợp (nguy cơ thiệt hại không thể khắc phục, nguy cơ tẩu tán hoặc bị thiêu hủy). Trong khi EVFTA quy định nhiều trường hợp, mỗi trường hợp có các biện pháp khẩn cấp tạm thời tương ứng…

 

Nguyên tắc đối xử Tối huệ quốc về sở hữu trí tuệ

 

Theo bà Nguyễn Thị Thanh Hà – Cục Sở hữu trí tuệ (trưởng nhóm đàm phán sở hữu trí tuệ của EVFTA), nguyên tắc tối huệ quốc (MFN) đối với lĩnh vực sở hữu trí tuệ được áp dụng đối với EVFTA là điều các DN phải đặc biệt chú ý. Theo đó, tất cả các cam kết tăng cường liên quan tới bảo hộ sở hữu trí tuệ trong các FTA của các thành viên WTO sẽ được áp dụng chung. Điều này có thể hiểu là nếu Việt Nam ký kết bất kỳ một FTA nào có quy định về bảo hộ sở hữu trí tuệ cao nhất thì nó sẽ được áp dụng trong EVFTA, điển hình như TPP. Nếu nhìn vào quy định MFN của EVFTA có thể thấy, việc rà soát sự tương thích giữa pháp luật Việt Nam với pháp luật về sở hữu trí tuệ sẽ phải mở rộng ra tất cả các FTA mà Việt Nam đã, đang và sẽ ký kết. Một trong những nội dung cũng được nhóm rà soát rất chú trọng đó là chỉ dẫn địa lý trong EVFTA. Trong khi các nước EU phải tuân thủ 39 quy định về chỉ dẫn địa lý của Việt Nam thì ngược lại, Việt Nam sẽ phải tuân thủ tới 171 quy định của EU.

 

Ông Nguyễn Anh Ngọc – Đại diện Cty Investip nhận xét, thực trạng rất nhiều sản phẩm ngay trên thị trường Việt Nam không tuân thủ các quy định về chỉ dẫn địa lý. Nhiều DN đã cố tình hoặc ghi không rõ ràng nguồn gốc xuất xứ hàng hóa. Thay vì ghi xuất xứ Trung Quốc lại ghi là xuất xứ “chính hãng” hoặc “xuất xứ P.R.C”.

 

Để những bảo hộ về sở hữu trí tuệ của EVFTA nói riêng các FTA nói chung đi vào cuộc sống, rõ ràng các DN Việt Nam sẽ phải nỗ lực rất nhiều. Tuy nhiên, theo LS Quách Minh Trí – LS cao cấp của Baker & Mckenzie Vietnam, đây chính là cơ hội để các DN VN nói riêng cả nền kinh tế nói chung có thể tạo sức bật về đối mới công nghệ. DN VN tiếp cận được một mặt bằng mới về bảo hộ sở hữu trí tuệ sẽ chú trọng hơn việc đầu tư đổi mới công nghệ và phát huy sáng tạo. Các DN FDI cũng sẽ đầu tư nhiều hơn vào phát triển các trung tâm công nghệ.

 

Tại điều 125 Luật Sở hữu trí tuệ cũng quy định các chủ sở hữu các phát minh sáng chế không được ngăn cấm người khác sử dụng để nghiên cứu, tạo ra những sản phẩm mới… LS Trí phân tích, như vậy, cơ hội cho các DN VN sẽ đến từ cả khu vực DN trong và ngoài nước. Điều LS Trí lưu ý các DN khi hợp tác đầu tư nghiên cứu phát triển công nghệ cần phải rất cẩn trọng ngay từ khi ký kết hợp đồng hợp tác. Bởi vì tài sản tính trên giá trị sở hữu trí tuệ rất khó phân định.

 

Bá Tú