Người khởi nghiệp lựa chọn lối sống cô đơn

Người khởi nghiệp lựa chọn lối sống cô đơn

 

PV: Thời gian vừa qua, dường như phong trào khởi nghiệp đang nở rộ và thu hút sự chú ý lớn từ dư luận, đặc biệt là các bạn trẻ. Ở góc độ pháp luật, ông có nhận xét gì về điều này?

 

Đó là một hiện tượng tích cực và nên khuyến khích. Nhà nước ta đã thừa nhận kinh tế tư nhân là một bộ phận của nền kinh tế cũng như đang tạo ra khuôn khổ pháp lý ngày càng hoàn chỉnh hơn để đảm bảo quyền tự chủ kinh doanh của mọi đối tượng trong xã hội. Như vậy, ở khía cạnh chính sách và pháp luật, những người khởi nghiệp phần nào có thể yên tâm để bắt tay vào công việc của mình.

 

PV: Nói như vậy, hệ thống pháp luật của chúng ta đã đầy đủ cho các doanh nghiệp khởi nghiệp?

 

Chưa. Trong lĩnh vực này, hệ thống pháp luật của chúng ta cũng chỉ mới đang ở giai đoạn khởi nghiệp thôi.

 

Nhìn chung thì hệ thống pháp luật hiện nay chưa có sự phân tách rõ ràng giữa doanh nghiệp khởi nghiệp với doanh nghiệp trưởng thành. Với các quy định pháp luật hiện hành, sau khi hoàn tất thủ tục thành lập thì mọi doanh nghiệp đều chịu sự điều chỉnh chung của các quy định về thuế, lao động ….  Điều này rõ ràng là bất ổn vì doanh nghiệp khởi nghiệp có những đặc thù khác so với doanh nghiệp trưởng thành. Theo một số số liệu thống kê mà tôi đọc được trên Internet thì có đến 50% tất cả các doanh nghiệp mới thất bại trong vòng 5 năm, nhưng theo tôi thì tỷ lệ doanh nghiệp chết trong vòng 05 năm đầu tiên còn có thể cao hơn. Điều đó thực ra cũng rất dễ hiểu, bởi vấn đề không chỉ nằm ở tính hoàn thiện của ý tưởng kinh doanh, thị trường, vốn và tài chính mà doanh nghiệp còn chịu các áp lực khác về kỹ trị, ngưỡng phát triển. Bạn có thể hình dung doanh nghiệp khởi nghiệp như một đứa trẻ chập chững tập đi, nên không thể bắt nó tuân theo cuộc chơi của người lớn ngay được, dù có thể nó cũng đi lại trên đường, cũng ăn, cũng tiêu dùng một số nguồn lực nào đó của xã hội. Điều đó là vô lý. Đáng lẽ nó nên được chăm bẵm nhiều hơn từ phía Nhà nước. Doanh nghiệp khởi nghiệp không phải sinh ra từ các vườn ươm mà sinh ra từ chính ý tưởng kinh doanh cộng với quyền tự chủ kinh doanh của người khởi nghiệp và cần có một môi trường chính sách, pháp lý đặc thù.

 

Chúng ta mới có lác đác một số quy định mang tính cá biệt dành riêng cho doanh nghiệp khởi nghiệp, như Nghị định 118 hướng dẫn Luật Đầu tư 2014 mới đây đã đưa ra một số lĩnh vực được ưu đãi vốn gồm: Ươm tạo công nghệ cao, ươm tạo doanh nghiệp công nghệ cao, đầu tư mạo hiểm cho phát triển công nghệ cao,  ứng dụng, nghiên cứu và phát triển công nghệ cao theo quy định của pháp luật về công nghệ cao và sản xuất sản phẩm công nghệ sinh học. Ngoài ra, các ngành nghề như: sản xuất sản phẩm phần mềm, nội dung thông tin số, dịch vụ phần mềm, sản xuất năng lượng tái tạo, năng lượng sạch cũng được nhà nước hỗ trợ đầu tư.

 

Tuy nhiên, để các doanh nghiệp khởi nghiệp có thể có tồn tại, phát triển và trưởng thành, chúng ta cần phải có một hệ thống các quy phạm đầy đủ và hoàn thiện hơn nữa. Khởi nghiệp thành công hay thất bại phụ thuộc vào nhiều yếu tố trong hệ sinh thái của nó chứ không dừng lại một vài yếu tố riêng rẽ.

 

PV: Vậy vấn đề này ở các nước khác thì như thế nào?

 

Tôi không có điều kiện tiếp xúc nhiều với các hệ thống pháp luật của các nước về vấn đề này, nhưng qua quá trình tiếp xúc với các đồng nghiệp nước ngoài thì biết rằng, hầu hết các nước phát triển đều có những chế định riêng áp dụng đối với doanh nghiệp khởi nghiệp. Ở Mỹ, Phần Lan hay Israel đều có các quỹ khởi nghiệp do Chính phủ lập ra hoặc bảo trợ. Hay mới đây thôi, Thủ tướng Narendra Modi của Ấn Độ đã ban bố một số chương trình hỗ trợ các công ty khởi nghiệp tại Ấn Độ, trong đó, đáng chú ý nhất là việc chính phủ sẽ thành lập ra một quỹ 100 tỷ rupee (tương đương 1,5 tỷ USD) để đầu tư vào các công ty khởi nghiệp, cũng như dành ra nhiều ưu đãi đặc biệt về thuế dành cho các doanh nhân lẫn nhà đầu tư, và đặc biệt là không thanh kiểm tra lao động trong 3 năm đầu hoạt động của một công ty khởi nghiệp.

 

Các nội dung về hỗ trợ doanh nghiệp khởi nghiệp, về đầu tư vào doanh nghiệp khởi nghiệp ở các Quốc Gia đó được luật hóa và triển khai khá hiệu quả.

 

PV: Với kinh nghiệm làm việc của mình, ông có nhận xét gì về những người khởi nghiệp ở Việt Nam hiện nay?

 

Qua nhiều cuộc tiếp xúc, tôi có những cảm nhận của riêng mình về nhiều người khởi nghiệp ở Việt Nam hiện nay. Đa phần người khởi nghiệp là các bạn còn rất trẻ, nhanh nhạy và năng lực tốt nhưng đang còn cô đơn.

 

PV: Ông có thể nói rõ hơn không, tại sao lại gọi là cô đơn?

 

Để khởi nghiệp thành công, cần có sự đóng góp của các yếu tố trong hệ sinh thái khởi nghiệp, trong đó có vai trò của các nhà đầu tư (quỹ đầu tư mạo hiểm hay nhà đầu tư cá nhân), của các mentor, các nhà tư vấn tài chính, Luật sư, chuyên gia về thuế và kế toán ……

 

Một phần pháp luật của chúng ta chưa tạo ra được hành lang đủ tốt để các nhà đầu tư mạo hiểm và nhà đầu tư cá nhân hỗ trợ người khởi nghiệp. Tuy nhiên, một phần lớn nữa là chính bản thân người khởi nghiệp chưa chủ động và chưa có ý thức đầy đủ trong việc làm việc với các chuyên gia tư vấn. Nhiều bạn tập trung quá nhiều vào yếu tố kỹ thuật mà quên đi các yếu tố khác. Đặc biệt, khâu quản trị là một điểm yếu chết người của đại đa số doanh nghiệp khởi nghiệp. Các chuyên gia tư vấn và Luật sư có thể giúp người khởi nghiệp rất nhiều trong quá trình khởi nghiệp nhưng lại chưa được chú ý. Điều đó cũng một phần phản ảnh thực trạng chung của cộng đồng doanh nghiệp ở Việt Nam hiện nay, sử dụng đội ngũ chuyên gia tư vấn và Luật sư vẫn còn là điều gì đó mơ hồ và không thuộc danh mục công việc ưu tiên. Do đó, hầu hết các doanh nghiệp vẫn duy trì quy mô siêu nhỏ và nhỏ mà không lớn lên được.

 

Lựa chọn con đường đi một mình, không có người đồng hành cùng để hỗ trợ thì có thể coi là cô đơn trên con đường khởi nghiệp. Nhưng tư duy đó cần phải thay đổi nếu muốn thành công. Để khởi nghiệp, cần có một ý tưởng kinh doanh khả thi nhưng để thành công thì cần nhiều hơn thế. Người khởi nghiệp sẽ phải làm việc với thị trường, sẽ phải quản lý con người, quản lý dòng tiền, tương tác với thị trường và xã hội, là những vấn đề phức tạp và biến động khó lường, và người khởi nghiệp cần có sự hỗ trợ đắc lực hơn từ phía Nhà nước, cộng động và đặc biệt là đội ngũ chuyên gia tư vấn và các Luật sư.

 

PV: Xin cám ơn ông.