Thừa nhận người đồng tính, quy định mới này của luật có khả năng gây tranh cãi!

Thừa nhận người đồng tính, quy định mới này của luật có khả năng gây tranh cãi!

 

Ngày 01 tháng 07 năm 2016, Luật Thi hành tạm giữ tạm giam sẽ có hiệu lực, và cùng với nhiều quy định mới được sửa đổi, bổ sung, thì một vấn đề được nhiều người quan tâm là quy định tại Điều 17 về việc người chuyển giới, người đồng tính có thể được bố trí giam giữ ở buồng riêng. Có thể nói, đây là một quy định mới và lần đầu tiên xuất hiện trong lĩnh vực này, một mặt chính thức thừa nhận người chuyển giới và đồng tính, một mặt đảm bảo quyền lợi của những đối tượng này. Cần đánh giá quy định mới này là một hành động nhân văn của Nhà nước ta và là một hành động cụ thể hoá sự thừa nhận vị trí của người đồng giới và chuyển giới trong xã hội. Người đồng giới, người đồng tính cũng là một con người và có người xấu, người tốt và có thể bị tạm giữ hành chính hoặc tạm giữ hình sự nếu có các hành vi vi phạm pháp luật. Quy định này đảm bảo rằng, mọi đối tượng, bất phân biệt giới tính đều phải nhận được sự đối xử bình đẳng trước pháp luật.

 

Tuy vậy, có một điểm mà chúng tôi còn băn khoăn. Đối với người chuyển giới, địa vị pháp lý của đối tượng này đã được Bộ Luật Dân sự 2014 thừa nhận chính thức tại Điều 37, theo đó, “Việc chuyển đổi giới tính được thực hiện theo quy định của luật. Cá nhân đã chuyển đổi giới tính có quyền, nghĩa vụ đăng ký thay đổi hộ tịch theo quy định của pháp luật về hộ tịch; có quyền nhân thân phù hợp với giới tính đã được chuyển đổi theo quy định của Bộ luật này và luật khác có liên quan”.

 

Quy định này cũng có thể hiểu, là việc một người đang ở giới tính khác, nay thực hiện các thủ thuật y tế để chuyển đổi giới tính, nghĩa là giới tính về mặt sinh học đã được xác định lại và người đó có nghĩa vụ hoàn tất thủ tục để xác định lại giới tính về mặt pháp lý. Mọi quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm của người đó với tư cách là một công dân sẽ vẫn được pháp luật thừa nhận và đảm bảo.

 

Đối với việc giam giữ, về mặt nguyên tắc, nếu một người đã được chuyển giới, tức là có một giới tính khác thì việc giam giữ sẽ cần phải được thực hiện chung không gian với những người cùng giới tính với giới tính ới của người bị giam giữ. Tuy nhiên, do đặc điểm sinh lý của người chuyển giới có thể không hoàn toàn giống với người có giới tính xác định bởi tự nhiên nên cơ quan tạm giam tạm giữ cần phải tính toán và cân nhắc cụ thể từng trường hợp để đưa ra quyết định về không gian tạm tam tạm giữ, tránh gây tổn hại về sinh lý và tinh thần cho người chuyển giới bị tạm giam tạm giữ.

 

Quy định nêu trên của Luật Thi hành tạm giữ tạm giam còn có đối tượng đồng tính. Dù vậy, khác với người chuyển giới, người đồng tính lại chưa được thừa nhận một cách rõ rang trong các văn bản pháp quy như người chuyển giới. Một cách gián tiếp, Luật Hôn nhân và gia đình 2014 đã có sự thừa nhận tồn tại thực tế của người đồng tính, bằng việc bỏ quy định “cấm kết hôn giữa những người cùng giới tính” tồn tại trước đó,  nhưng có quy định cụ thể “không thừa nhận hôn nhân giữa những người cùng giới tính” (khoản 2 Điều 8). Quy định này cũng có thể hiểu là nhà nước vẫn chưa thừa nhận địa vị pháp lý của người đồng tính.

 

Xuất phát từ khía cạnh đó, với việc Luật Thi hành tạm giữ tạm giam đưa đối tượng đồng tính vào quy định có thể được hiểu là sự thừa nhận gián tiếp của Nhà nước đối với đối tượng này hay không?. Nếu đó là sự thừa nhận từ Nhà nước, tại sao không thừa nhận chính thức, như Điều 37 Bộ Luật Dân sự đã làm với người chuyển giới?

 

Chúng tôi thấy rằng, sẽ có thể gặp những vướng mắc và khó khăn nhất định trong quá trình triển khai quy định này, bởi khi đưa ra quyết định về không giam tạm giữ, tạm giam, cán bộ của trại sẽ phải thực hiện thủ tục xác nhận giới tính, một điều không hề dễ dàng về mặt chứng lý. Đối tượng đồng giới có thể dễ dàng nhận biết được thông qua tiếp xúc và giao tiếp, bằng cảm nhận. Nhưng để làm cơ sở đưa ra quyết định thì chắc chắn là cảm giác hay ấn tượng tiếp xúc không phải là yếu tố có thể sử dụng và tin tưởng được. Sự thống nhất trong các các yếu tố hình thức như giới tính ghi trên chứng minh nhân dân hoặc giấy khai sinh, và trên cấu tạo sinh học của các bộ phận cơ thể sẽ ngược lại và gây khó khăn cho việc chứng minh giới tính thật sự bên trong của đối tượng, và cán bộ tạm giam tạm giữ sẽ dựa vào đâu để xác định giới tính làm căn cứ quyết định không gian riêng sẽ là một vấn đề lớn.

 

Các vấn đề nêu trên về người đồng tính đang phải chờ hướng dẫn cụ thể từ cơ quan Nhà nước có thẩm quyền.

 

Ls. Hà Huy Phong – Giám đốc Công ty Luật TNHH Inteco